.
Thinking of Valentine's day... today... 14Fev , rona hau nia musika foun (new tune) "Tell Me Why?" Featuring A-Takur Mc Jauh Di Mata Dekat di Hati, Tebes ka lae? ��...�� Blessed Valentine ❤
TAMA LIU MAI BAINAKA SIRA, BEM VINDO E OBRIGADA PELA VISITA!

segunda-feira, 18 de fevereiro de 2013

Please do for us what you did for your people...

It is well known that your dedication to our beloved country Timor Leste was not in vain. You have striven with all forces, with numerous strategies with all your heart and soul and Love. Our People felt, our People welcomed and The World recognized You!, which is why you earned Nobel Peace Prize in 1996 representing Timor Leste Cause.

Those words that you've written reminds me of your Poem "Mau Bere, Meu Irmão, LEVANTA-TE!" wich is Hope and Strenght to Fight.

In thee Jose Ramos Horta, We place our faith and hope for this new mission, Believing That YES You Will  match the expectations that the people of Guinea Bissau have in You!

*Dalia Kiakilir Agostinho

-------------------------------------

Please do for us what you did for your people...

I have been in Guinea-Bissau for few days only. It seems it has been much, much longer. No time to think about back home. But each time I think of the country, people, family, friends I left behind at the other end of the world, my heart aches. But I came here with a mission. 

Expectations are far too high. The problems seemingly intractable. The people here are just incredibly patient, warm, friendly, innocent.

Criminality is the lowest in the entire Continent. Streets are safe, any time of the day or night. I have asked my UN security personnel to diminish the number security guards I have. They promptly agree. Last night I went to a farewell function at the residence of the very
afable South African Ambassador, a big, charming man, who is taking up a new assignment, going from here to Abuja, Nigeria. I went there on a single car, driver and one security detail.

Today, Sunday morning, I decided to visit the local markets. I discarded most security, no UN flag on my car. Bought mangoes, bananas, oranges, tangerines, cashew nuts, papaya, etc. All local produce. Price? Well, I never bargained. I paid what I was told. I never have the guts to bargain with poor people. Being ripped off by poor people is not so bad. Just like back home in Timor-Leste. Prices go up instantly when vendors see me approaching. They heard me many times speaking out for the poor. So they believe they should charge me double the normal price. 

Like back home, I enjoyed the scene, the simple people, men and women, trying to make a living, selling, buying, reselling. When I had finnished my shopping spree of tropical produce, one young local vendor, asked me: "Can we have a photo with you for souvenir?". I said yes of course. So they all gathered around showing off their produces. Even a fish. I didn't buy the fish.

As I entered the car, a tall, elegant, simple man, maybe in his 60's, gestured indicating he wanted to say something. I opened the car door, he shook my hands and said: "Pls do for us what you did for your people. Look after us the way you looked after your people". God, I almost cried. Even a hardened heart would cry! 

A few minutes later, in another area, not too far, as I strolled down the busy, chaotic road, a young man shouted "Ramos Horta"! I stopped, extended my hands which he held warmly and said: "I'm you...you are me...you are us! Pls help this country!".

It is going to be a long year, many days, weeks ahead. The road will be a very bumpy one. The people here are crying out for help. From people of all walks of life, I have heard only words of friendship, genuine, warm. Expectations too high. UN Secretary-General Ban Ki-moon asked me to serve here, in Guinea-Bissau, to help steer the country towards a lasting peace. Will we succeed?


Jose Ramos Horta
Ex President of Timor Leste
UN Representative in Guinea Bissau
Guinea Bissau, February 18, 2013

sábado, 16 de fevereiro de 2013

Os media e a sua Linguagem Abusiva!

A Política no nosso dia a dia faz com que o homem racional ou irracionalmente se envolva, independentemente da matéria em discussão Ninguém se livra de ter uma opinião ou crítica que por sua vez pode ser publica ou oculta à sociedade.... Alguns tornam-se fanáticos, outros radicais e outros mais moderados no entanto existe um compromisso cívico-político que é a política do respeito cívico e humano que abriga  e protege a disciplina, seriedade, respeito, ética honra e moral. Acima de tudo há que ser racional pois vivemos numa sociedade a que chamamos Civilização.

Em Timor, falo no meu País,  porque é o meu País que me importa falar pois é o País que represento e é com o meu País que me Identifico, é comum debater e aprofundar um assunto quando é identificada uma certa "crise" na sociedade que por sua vez leva a uma certa tensão de todos os participantes, sejam eles os ditos "politicos" profissionais ou não.

Qual a designação que melhor define a  Cidadania no mundo Politico?, será , um conjunto de direitos e deveres ao qual um indivíduo está sujeito em relação à sociedade em que vive? será que a cidadania envolve um conjunto de valores sociais que determinam o conjunto de deveres e direitos de um cidadão? Como cidadão, automaticamente tenho direitos e deveres. Direito a uma Opinão Publica mas também Dever e Respeito perante a Sociedade, apesar de Aristoteles afirmar, "O Homem é uma animal Politico" ha que saber interpretar de uma forma pragmatica esta afirmação, pois o Homem é um "animal" mas um animal Racional e não Irracional embora por vezes aja irracionalmente , no seu consciente tem noção dos seus Actos perante a Sociedade o que faz com que cumpra tambem os seus Deveres Civicos.

O ser Humano tem as suas fraquezas, e por sua vez as suas atitudes tornam-se mais emocionais, ha quem diga  "atitudes fanaticas ou radicais"  é aceitavel quando a sua envolvencia é obstante ou não predominante para a opinião publica. 

Existem alguns Blogs neste espaço virtual que se fazem passar por "media" em que o objectivo é a transmissão de informação/noticia para o publico afirmando defender os interesses e os direitos da cidadania timorense mas que contraditoriamente utilizam os seus meios de comunicação de uma forma abusiva com uma linguagem menos propria e ilustrações inaplaudiveis criando assim uma imagem inapropriada e provocadora para quem os visita. Sendo eles os "ditos" agentes noticiosos não cumprem de todo o principio basico e fundamental da neutralidade e imparcialidade. Creio não ser necessário mencionar o nome destas entidades uma vez que é visivel a sua performance na rede social e outros.

Como é habitual sempre que possivel acompanho as informações de Timor atraves dos sites de noticias e atraves dos Blogs de informação existente que são diariamente partilhados atraves das redes sociais, (pois parto do principio que a leitura tambem é uma forma auto-instruir), sempre reparei neste tipo de "politicagem" utilizada por estes meios de comunicação e por estas proprias identidades. 

No entanto, hoje, não pude ser indiferente ao deparar com um Titulo verbalmente Insultante nos seus comentarios  de uma publicação. Resolvi deixar uma pequena observação em que resumidamente salientei; ("Como é possivel utilizarem este tipo de expressões?"), dizendo eles que são agentes noticiosos de referencia - Timor Leste! Em resposta recebi uma chuva de Insultos e Palavrões que estavam de todo fora do contexto... O que me fez Questionar e Pensar que de facto se um dia acreditei que "estes"  ditos "media" eram dignos, enganei-me redondamente. (a publicação ja não existe pois foi apagada pelos proprios).

Hoje vivemos num regime democrático que é também constituido pela protecção dos direitos individuais, que consagram a liberdade e a igualdade de todos, e que inclui o direito à opinião publica, direito à critica, direito ao respeito mutuo e direito à privacidade. Ha que dar ênfase para a necessidade de equilibrar não so os direitos e deveres mas tambem a linguagem que contenha um vocabulário mais próximo da lógica do dever e de práticas virtuosas de relevância pública compatível com os valores e objectivos de uma sociedade democrática e independente.

Timor-Leste, neste momento, sendo um País em vias de desenvolvimento, necessita de informações concisas e de carácter educativo, objectivo e constructivo que alimente a capacidade intelectual da juventude em especial, uma vez que nas suas mãos está o Futuro de uma Nação

Ainda assim acredito que este regime é adoptado, se não por todos pelo menos pela maioria. Há quem diga, Somos o que Falamos, e eu Subscrevo!

Ai, Timor Hau Nia Rain Doben Furak, se la'os Ita Rasik ma'ak tau matan ba O, Se tan?
(Timor Meu Amor, se não formos nos a olhar por ti, quem sera?)


Dalia Kiakilir Agostinho
Oxford, 16 de Fevereiro de 2013

ReferenciasCidadania, Liberdade e Responsabilidade Cívica

Artigos Relacionados:
Dalia Kiakilir : Politica Iha Hau Nia Moris!
Celso Oliveira: Ameasa Foun Iha Timor Leste Maka "Funu Informasaun"
Agio Pereira: Meios de comunicação social enganam-se a respeito da questão dos gangs e da segurança
STL - Suara Timor Loro SaePresiza Matan Kroat Ba “Buatus Deskonstruktivu”
FH - Forum Haksesuk: FORUM-HAKSESUK RESPONDE AO SEMANÁRIO SOL


segunda-feira, 11 de fevereiro de 2013

Politica iha Hau nia Moris!

"Hau la'os ema politico no la hatene koalia Politica, 
maibe hau nia moris rasik Politica ida"
Apesar de importancia nebe'e assunto ne'e iha, ema ituan deit ma'ak iha interesse atu haksesuk, tamba iha hanoin badak katak Politica ne'e tema ida indiscutivel ba povo no dever ida ba "sira" nebe'e moris iha "Poder".

Atitude nebe'e taka-an ba maioria populasaun sei fortalece tan ita nia entendimento ba saida mak ita bolu "Politicagem" no sei enfraquece ideia primordial "Politica". Tamba hamosu ema sira nebe'e  mak desonra, ema sira nebe'e mak destroi no ema sira nebe'e mak usa ema hanesan massa de manobra ho forma abusiva no politicamente buka beneficio.

Maibe, Se mak dehan katak Politica la joga ho "kilat" nebe'e mak iha? De facto sempre nune'e, husi kedas ema Gregos sira cria "Polis" (Cidade-Estado). Claro ona katak Politica ne'e Arte de Governar no Uso de Poder nian nebe'e defende Direitos Cidadania nian.

Saida mak "Politica"? Politica ne'e Arte de Conquista, Arte "Kaer" no "Hametin" Poder no Governo rasik. Ba ne'e hotu hau sinti katak sei iha divergencias balun sobre assunto referente, balun dehan katak Politica mak Ciencia Poder nian, no ema seluk fali defende katak Politica mak Estado nia CienciaHakerek iha Oxford Dictionaries, definisaun Politica ma'ak actividade nebe'e associada ho Governo, Pais ou Area, entre parte sira nebe'e iha Poder. Significa katak Politica, husi forma ida ou forma seluk interligada ho Poder. Poder nebe'e gera impacto ba Publico liu husi nia Accoes (praxis humana).

Politica ohin loron necessita urgentemente reforma ida, reforma husi nia ideologia to'o nia metodologia hodi fo hanoin, metodos no implementasaun nebe'e mak sei muda no educa sociedade nia hahalok no hadia diak liu tan Nasaun nia moris. Ba ida ne'e Responsabilidade husi Partidos tem que bo'ot liu tan hodi lao's deit Define Politica maibe Executa Politica. Katak Executa Politica ho Unidade lao's Executa Politica ho Singularidade.

Hanesan sidadaun Timor oan ida, hau precisa Ideologia ida iha hau nia moris, ideologia ida nebe mak sei define hau nia a'an nudar ema ida iha uma laran no nudar ema ida iha sociedade nia laran. Politica moris nian mak ne'e ou selae bele dehan katak ne'e mak Ideologia Politica ba ida-idak nia moris. Maibe iha ema barak mak sei dehan katak "Ta'uk atu koalia Politica, no Lakohi mete Politica" wainhira ita nia moris rasik mos Politica ida.

Tinan 24 ita luta ba Timor nia Independencia, ita defende Politica Direitos Humanos nian ba Ita nia rain, husu reconhecimento Internacional ba Timor nia Causa durante Indonesia nia Okupasaun. Wainhira ita foti Bandeira, wainhira ita hakilar, wainhira ita manifesta ita nia desejo Ukun A'an, tamba iha ita nia ran no iha ita nia fuan laran exalta Ideologia ida nebe'e mak forte no a'as liu.

"Ideologia" iha significado barak tamba depende ba senso comun ida-idak nian, pois nakonu ho ideias, hanoin ka pensamentos, doutrinas no visoes sobre mundo husi ema ida ka grupo nebe'e orienta nia accoes iha sociedade no iha politica.

Ita labele Ta'uk "Ideologias Politicas" no geral, tamba sira ma'ak indispensavel ba Politica iha ita nia moris no mos ba Politica Politicos sira nian tamba Ideologias politicas sira ne'e ma'ak sei contribui no hametin Hanoin no Hahalok nebe'e ma'ak sei evolui sociedade ida. Directa ou Indirectamente ema hotu tama iha Politica no mos iha direito atu fo ideias, critica no argumenta ho firmeza ideologia husi qualquer parte ida, seja companheiro ou adversario. 

Se ma'ak laiha conscienscia ba Ideologia nebe ma'ak nia fiar sei acaba por ingenuamente adopta a'an ba ponto de vista ba ema sira nebe'e ma'ak iha Poder, pois "sira" nia influencia iha meios de comunicacao, universidades, partidos politicos, igrejas no instituicoes sira seluk sei sai hanesan veiculos ba dominasaun ideologica (hemonogia). 

La'os por acaso ma'ak media sira ou meios de comunicacao ohin loron iha certeza katak "ideologias" sira ne'e supera a'an ona (aceitavel) tamba iha intervensaun/ideologicas no opinioes publicas barak ma'ak diversifica husi ema sira iha Poder atu nune mos bele fo i'is foun ida ba "sira" hodi nune "sira" mos bele hetan alternativas hodi hatutan "ideologias" ma'ak hamosu husi ema sira ma'ak laiha iha "Poder" (sidadaun sira). Trata-se de uma estrategia de luta ba orientasaun intelectual opiniaun publica, iha contexto ne'e importante tebes atu compreende no educa comunicacao ideologica husi parte hotu hotu, por mais subtis que sejam.

Atu konklui katak labele ignora Ideologia Politica ba ita nia moris, tamba Ideologias sira ne ma'ak molda, constroi no evolui intelectualmente ita nia a'an hanesan ema no mos ita hotu nudar sidadaun iha Nasaun ida nia laran, atu nune'e Ideologia sira ne'e  bele alcansa Sucesso ba Transformasaun Sociedade nian. 

Desafios barak ma'ak ita sei hasoru, no boatos barak ma'ak sei mai hodi Contraria, Revolta no Sobu Unidade Nacional. Hanesan foin dadauk caso Hercules nebe'e media Indonesia  hanesan Jakarta Post, Jawa Post International Network no seluk tan hatun hodi provoca "debate politico" entre Nasaun rua Timor Leste - Indonesia (Hercules Bikin Gerah Militer Timor Leste - F-FDTL Ancam Lakukan Penangkapan). Automaticamente ba ema leitor nebe mak hare titulo ne'e iha kedas reaccao negativa ho tendencia ba conflito entre Nasaun rua ne'e. 

Sani hikas deklarasaun ida husi Major General Lere Anan Timor kona ba caso Hercules: "Sim, ita rekonese Hercules sidadaun Indonesia... Maske nunee, predikat “Timor Oan” la lakon. Bazea determinasaun Konstituisaun RDTL, Timor Leste rekonese nafatin Timor Oan nebe hela iha ema nia rain. Laiha razaun ba sira nega an, katak, sira laos Timor Oan ka ema Timor Leste. Haktuir ba espiritu Timor Oan nee, Timor Leste sei sura nafatin sira nudar Timor Oan." (Perihal Deklarasaun Maijen Lere Anan Timor)

Hanesan dehan iha leten: "Se mak laiha conscienscia ba Ideologia nebe'e mak nia fiar sei acaba por ingenuamente adopta a'an ba ponto de vista ba ema sira nebe ma'ak iha Poder" ba ultimo caso ne'e, "ema" sira ne'e mak "media" sira, pois sira iha Poder atu influencia no domina radicalmente ema nia hanoin liu husi escrita pois acaba por distorcer, adulterar no cria informasaun nebe'e mak sensacional no surreal hodi gera Polemica.

Hau fiar katak Movimentos Ideologicos Politicos buka luta ba igualdade Social no Economica iha nia tempo no iha nia fatin! Nudar sidadaun Timor oan ida, hau precisa Ideologia ida iha hau nia moris, ideologia ida nebe'e mak sei define hau nia a'an nudar ema social no politica!


Politica Iha hau nia Moris, resume iha hau nia hanoin, hau nia hahalok, no hau nia liafuan nebe'e hatudu iha praxis civica no direito aquirido iha Sociedade.


"O homem é um animal político." — Aristóteles


Dalia Kiakilir Agostinho
Oxford, 11 Fevereiro 2013

segunda-feira, 4 de fevereiro de 2013

RENETIL Hasai Komunikado Imprensa ba Caso Companheira LUCIA LOBATO

R E N E T I L
Resistencia Nasional dos Estudantes de Timor-Leste
Av. Loriku No. 01 Farol, Dili-Timor Leste
Telp. +670 77104550, 77239945, 77533058;
"Ita mak halo Lei, Ita mak Hahi'i, Ita mak kumpre"
KOMUNIKADU IMPRENSA

Republika Demokratika Timor-Leste nudar Nasaun foun presiza hametin sistema ne'ebe koresponde ba ejigensia hotu iha nasaun nia laran, ne'ebe fundamenta iha sistema lei no justisa. Tanba ne'e tenke prevene hahalok hotu ne'ebe kontra lei no lafavorese ba hari'i Estadu de Direitu Demokratiku hodi kontribui Dezenvolvimentu Nasional.

RENETIL (Resistensia Nasional dos Estudantes de Timor – Leste) louva atetude membru RENETIL ida ne'ebe konsistente hakruk ba lei ka desizaun Tribunal. Kompañeira Lucia Lobato, Militante RENETIL simu desizaun Tribunal hodi ba kumpri sentensa iha Komarka Gleno. Hahalok ne'e hatudu katak nia iha espiritu siviku iha Estadu de Direitu Demokratiku iha Timor-Leste. RENETIL apoiu desizaun Tribunal nian ne'ebe hatun sentensa "TINAN LIMA" ba Kompañeira Lucia Lobato ba prizaun. RENETIL apoiu maximu ba justisa ida ne'ebe ema hotu hakruk ba lei.

RENETIL lamenta no arepende ho hahalok Kompañeira Lucia Lobato ne'ebe afekta ba prosesu dezenvolvimentu nasaun Timor-Leste.

 RENETIL louva desizaun Tribunal ba kazu Kompañeira Lucia Lobato ne'ebe fo sinal diak iha area dezenvolvimentu justisa iha Timor-Leste ne'ebe Timoroan rasik mak ka'er. Maibe RENETIL hein katak justisa hanesan ne'e sei halo ba ema hotu ne'ebe komete krime iha Timor-Leste. RENETIL fiar katak supremasia lei vigora duni iha Timor-Leste.

RENETIL aproveita oportunidade ida ne'e atu fo mensajen ba:

  1. Membru ho Simpatizante RENETIL hotu atu ka'er metin prisipiu RENETIL nian iha Luta ba Libertasaun ba Patria no ba Povu ne'ebe konsagra iha insureisaun Politika RENETIL nian;

  2. RENETIL apela mos maluk Luta Nain sira; Antigos Kombatentes da Libertasaun Nasional hotu atu partisipa ativu hodi fo kontribusaun maximu ba kombate Korupsaun, Nepotizmu no Koluzaun;

  3. RENETIL mos hakarak fo mensajen ba ema hotu iha rai Timor-Leste atu hala'o kna'ar iha ida-idak nia serbisu fatin tuir konsiensia nasionalizmu no patriotizmu hodi serbi ba povu no rai doben Timor-Leste;

  4. RENETIL mos apela ba Instituisaun hotu ne'ebe ka'er lei atu aplika tuir lei ne'ebe vigora iha Timor-Leste no labele halo diskriminasaun;

Farol, 2 Fevereiru 2013

R E N E T I L
Resistencia Nasional dos Estudantes de Timor-Leste
Av. Loriku No. 01 Farol, Dili-Timor Leste
Telp. +670 77104550, 77239945, 77533058;
Publicasaun 05/02/2013 http://kiakilir.blogspot.com/ 
Fonte 03/02/2013: Facebook Group RENETIL_88

Publicação em destaque

Dalia Kiakilir "My Self"

“ Ohin hau pinta aban ho perspektiva matak, ho larametin katak realidade bele mosu hanesan iha hau nia mehi! ”  Dalia ,    Was b...