20 Agosto loron Falintil
Se maka fundador Falintil?
Hosi: Caetano Guterres Maulori*
“Um dos Pioneiros das Falintil”, nebe halo plano kontra golpe nia hosi Companhia nebe halu konta material funu nia iha Timor,Destacamento do Serviço Material (DSM) Balide-Dili,hamutuk ho coordenadores Companhia seluk iha Dili laran, nebe sira nia naran sei lista ida, molok artigo ida ne’e remata, ami hotu iha Comandono orientasaun primeiro Comandante Geral dasForças Armadas da Defesa do Povo Maubere, Rogerio Tiago Lobato, “naran ida ne’e makaami fo dauluk,wainhira ex.tropas português prepara forsas armadas ida atu liberta Rai Timor Loro Sae, iha 11 de Agosto 1975, molok prepara atu halu kontra golpe, iha20 Agosto 1975”.
Introdução
Historia 20 Agosto 1975 oin sa FALINTIL moris, ne’e momento histórico nebe nia valor as teb tebes ba povo Rai Timor Loro Sae no ba história funu ba libertação Timor-Leste, tamba FALINTILmaka liman kroat povo Maubere nia, ohin loron nakfilak sai liman kroak Povo Timor-Leste nia, FALINTIL maka hanesan fatuk inan “Pedra angular” ba alicerce RDTL, FALINTIL maka Salvador da Frente Revolucionario Timor Leste Independente FRETILIN, iha 20 Agosto 1975, ex.tropas Português lubun oan ida nebe ema kuase la fo valor to’o ohin loron, mesak divisa kiikoan deit, soldados, cabos, furrieis, sergentos, aspirante miliciano ida mesak oan deit, nebe la hanoin tan dala rua kona ba konsekensia saida deit maka sei mosu ba sira nia an rasik, maske ema português mos barak no forsas operasional UDT mos Barak, sira iha deit hanoin ida mate ga moris ukun rasik an, no atu salva nia povo rai Timor Loro Sae nebe moris terus no susar durante tinan rihun 450!. Ex.tropas Português lubun ida nebe auto-organiza malu atu hari forsas armadas ida, se karik la halu 20 Agosto 1975, FALINTIL mos la existe, maka ohin loron kala ita labele ukun rasik an duni, Timor sai hanesan nasaun federado ba Portugal ou sai saida deit ita labele hatene só Nai Maromak maka kala hatene!.
Ba Nain ulun Timor Loro Sae nia sira, Maun alin inan feto Timor oan tomak nebe atan hakerek nain respeita no hadomi, historia20 Agosto 1975, oin sa FALITIL moris nee, naruk teb tebes, maibe, atan hakerek nain sei halu resumo badak deit tuir versaun hosi Companhia ida nebe halu konta ba armazen material funu nia no kilat musaniha Timorpaiol, nebe bolu naran Companhia do Destacamento Serviço Material (DSM), pontos balundeit odi loke dalam ba imi nia hanoin lesuk, odiimi bele halu konklusaun ida justo no equilibrado, se se deit maka bele soi, atu bolu naran ga fo naran ida FUNDADOR FALINTIL nia, ema ida deit ga, eh liu ema nain ida, hosi militar ga hosi ema civil,ou militar no civil hamutuk, tamba dala barak ema sempre koalia nia an deitwainhira ita hetan vitoria boot ruma, manan buat boot ruma, katak nia mesak maka halu buat ida nee ou buat ida neba, nee mos ita labele fo salah, tamba koaliasira hanesan ne’e biasahanoin ita ema nia, “tendências danatureza humana, kodrat manusia , human nature tendency”!. Tamba ho razaun ida nee maka precisa ita ema barak no matenek barak nia hanoinlesuk, atu tau hamutuk ita nia hanoin lesuk sira ne’e maka ita bele halu konklusaun bele halu konklusaun ida ke los!. Deskulpa hatan hakerek nain koalia nune, tamba timor nee ita hotu ninia, barak ga uituan, ita ajuda malu, ita servisu hamutuk, ita terus hamutuk, ita tau hamutuk maka bele kompleta malu, odi timor bele sai manan i ohin loron sai nasaun ohin ida, ema ida deit labele halu buat ida, ida ne’e experiencia nebe ita hetan iha funu naruk durante tinan 24 nia laran “lado a lado, saida by side, hand in hand, mutuamente se completa e se determina uma vitória, salin mengisi dan melengkapi barulah menentukan sebuah kemenangan!”, maibe tenke iha comando central ida nia okos, i comandante ne’e tenke hanoin nain no hanoin boot “Pemikir besar”no estratega makas nebe bele hatene trasa estrategia oi oin iha kampu polika, militar no diplomatika.