.
Thinking of Valentine's day... today... 14Fev , rona hau nia musika foun (new tune) "Tell Me Why?" Featuring A-Takur Mc Jauh Di Mata Dekat di Hati, Tebes ka lae? ��...�� Blessed Valentine ❤
TAMA LIU MAI BAINAKA SIRA, BEM VINDO E OBRIGADA PELA VISITA!

sexta-feira, 8 de novembro de 2013

Muzika Timor, Hau Nia Hanoin

Arquiris Band, foto cortesia Tony Pereira
Desde sempre ita nia moris hetan influensia hosi fatores barak, fatores ne’ebe ajuda ita evolui no moris nudar ema criatura. Timor konhesidu ho nia identidade cultural no unika, ho nia riku-soin típica no expresaun cultural hakat husi jerasaun ba jerasaun ne’ebe marka iha ida-idak nia moris i ho ne’e adopta, explora no dezenvolve. Muzika nia influensia iha ita nia sosiedade sofre alterasaun barak ne’ebe acompanha durante tempu naruk iha ita nia moris.

Uluk-liu iha tempu ita nia inan-aman no avo sira knanuk popular liu entre sira seluk mak Cinco Oriente, Arquiris Band no Abril Metan famozu ho violinu no compositor ho prestijiu bo’ot iha muzikal, hamoris genru tipiku muzika Kore-metan. Melodia uluk nian, uza nafatin nudar referensia hosi ita nia “musisi” tanba iha nia signifikadu nostaljiku no melodiku ba “ouvintes” (rona-na’in) liuliu ba ita nia “ferik-katuas” sira tamba transporta forsa tomak ba tempu uluk, hamoris hikas sira nia passado.

Hakiduk itoan iha tempu ita hanoin hikas melodia balun nebe ita rona fila fila, mak hanesan, Bo-lele-Bo, Mama Hakarak, Maria, Labarik Nain Tolu, O Doben, musika "koremetan" Abril Metan no seluk tan...

Bo-lele-Bo


Mama Hakarak


Maria - 5 Oriente


Hahu iha tinan 1975 muzika afirma-an sai nudar fator importante ida iha prosesu funu. Liu husi liafuan, mensajen transmiti ba timor-oan sira iha diaspora (rai-liur) hetan impaktu maka’as no influensia ema nia atitude no hanoin ho konsekuensia fanun mundu nia atensaun ba kauza Timor. Por exemplu: I'm Still Fighting, Lemorai, Soldado Jawa, Juventude Luta no seluk tan...

I'm Still Fighting

Muzika husi Cantor Compositor Ágio Pereira "I'm Still Fighting" grava iha 1985.

Lemorai 

Muzika Amandio Sarmento “Lemorai” mosu iha década 83/85. “Lemorai” mosu ho ojetivu politiku atu reforsa autoestima no motiva timoroan sira la bele haluha no nafatin luta ba Independensia no Unidade Nasional, apelu apoio politiku no diplomatiku. 

Iha rai-liur diaspora lori muzika timor nian ba rai-ba rai, ne’ebe kria jenru foun muzikal husi mistura muzika timor nian ho istilu eis kolonia sira seluk. Hafoin 1975, Timor nia muzika politicamente associa ba movimentu Independensia. Foti exemplu hanesan Banda “Dili All Star” iha Australia lansa muzika ida nebe sai nudar hino luta nian ba referêndum ba Independensia iha tinan 2000, Grupu Tata Mai Lau interpreta iha Serimonia entrega Premio Nobel da Paz iha Dezembru 1996 muzika “Ita Timor Oan”, em português “Nos Timorenses” ne’ebe kolia konaba Uniaun no Liberdade.

Ukun Rasik Aan - Tata Mai Lau


Tata Mai Lau moris iha tinan 1984, grupu cultural conhecido a nivel internacional. Nia atuasaun iha mundu rai klaran serve ba representa la’os deit cultura no tradisaun Timor nian maibe mos divulga no fanun atensaun comunidade internacional ba situasaun rai-laran, “Ukun Rasik An” no "Ita Timor Oan" mak muzika ida nebe rona liu no proclamada hosi grupo.

Por Ti Timor - Grupo Lorico Timor

Interpreta hosi Grupo Lorico Timor, letra Moises de Deus nian. Muzika “Por Ti Timor” toka maka’as timoroan sira nia fuan no comunidade internacional iha altura krize Setembro Negro iha tinan 1999. Lia-fuan muzika ne’e  rasik dehan buat hotu…

Liberdade - Galaxy

Grupo Galaxy moris iha 2002, sira nia muzika representa espiritu revolusionariu juventude timor oan nian nebe incorpora rebelia, anti-kolonialismu, issue  tradisionalismu, Sida, generu, explorasaun petróleo no anti korrupsaun. “Liberdade” nudar apelo ba Uniao hodi harii no dezenvolve Rai Timor Leste.

Ita Nia Rain -  Dália


Titulo Muzika “Ita Nia Rain”, husi Album LIAFUAN lansa iha fulan Abril tinan 2011 iha Timor Leste. Knanuk ne Dalia hakerek iha momento crize nebe rai Timor Leste hasoru iha 2006. Iha tinan 2011 Radio Difusaun Publika Japao NHK introduz “Ita Nia Rain” ba projektu Breath For Peace husi Nantokashinakya. 

Makerek -  Alcatraz

Alcatraz, Anuku Loro Sae, Detective Band, NFour, Rai Nain, no grupo seluk tan, uza sira nia talento muzikal no kreatividade hodi promove laos deit dalen no tradisaun Timor nian maibe mos kontribui ho forma kritika-sosial sira nia hanoin konaba realidade iha Rai Laran.

Uza muzika iha istoria Timor-Leste hetan impaktu global extraordinaria, iha dala-ida ne’e muzika resistência utiliza nudar “arma” la’os deit cultural, maibe mos politika, ajuda ultrapassa problemas no dificuldades no importante liu tan fo conhece ba mundu liu hosi melodia situasaun aktual ne’ebe Timor hasoru iha tempu neba, despertar curiosidades no hetan poder critico ouvintes sira.

Kriasaun identidade ida iha mundu muzikal ne’e obra austera, percurso presenciado liu husi muzika marka consoante ho tempu e ohin foin-sae sira banati ho ritmu instrumentu babadok, gongo, sst., no tipiku Kore-metan (uma referensia ita nia kultura) ho istilu uniku babain uza iha serimonia “Kore-metan” ho lian violino, kabukina no tola ne’ebe instrumentu sira ne’e desempenha papel relevante tebes iha performance muzikal. Nia valor sentimental ita nia jerasaun hakuak metin. I nune’e ita kontinua, evolui no diversifica nafatin ho diversas cores alegres ne’ebe identifika ita nian.

Iha ema hotu nia moris, muzika iha papel barak. Nia fo hanoin ita ba momento, expressa sentimentos, dehan istoria ida, ho forma ida ou seluk sem ita hatene, muzika mak "sala wa’in" ba ita nia atitude balun no ho forma oinsa ita expressa. Muzika nudar "arma incógnita", nebe matenek nain sira muzika nian explora hodi koko alkansa Desejo no Mehi ida!

Ita nia jerasaun, ohin, konesidu ho expressiva, alternativa, no importante liu tan “criativa”, la haluha ita nia orijin expresaun cultural mak aspirante muzika no foin-sae sira ho talento muzikal hatur-an ho excelência buat nebe horiseik nian ohin sai presente no moderno.

Nudar ser humano ita hakat hosi faze barak dezenvolvimentu, ne’ebe cada fase ho nia dificuldades rasik, No entanto, prosesu komunikasaun ne’e comum ba parte hotu. Iha kontestu ne’e, hau fiar katak muzika contribui ba valor autoestima loke dalan komunikasaun hodi to’o metas no fo hakat-liu etapa difisil iha ita nia moris. Muzika é uma inspiração continua ne’ebe identifica ita, molda ema no pensamentos, revoluciona no marka faktus istorikus, motiva, fo tulun no partisipa iha moris ema hotu nian – humanity.

Importante ba ita "musisi" sira la’os deit halo muzika maibe interioriza mos esensia muzika nudar pilar fundamental humanidade nian. Haktuir Artista famoso Americano James Whistler, "Um artista não é reconhecido pelo seu trabalho, mas pela sua visão." Signifika "Artista ninia folin laos hare husi nia obra deit maibe husi nia vizaun."

Muzika moris no evolui, hanesan ita nia lian no literatura, moris, transforma-an consoante ho ita nia istoria moris nian.


Dalia Kiakilir Agostinho
in Muzika Timor, Hau Nia Hanoin
Oxford, 9 de Novembro 2013

Le Artigo ho Dalen Portugues : Musica de Timor, A minha Visão

Musica de Timor, A minha Visão

Arquiris Band, Foto Cortesia Tony Pereira
Desde sempre a nossa vida é influenciada por vários factores, factores estes que nos ajudam a evoluir e a crescer como seres humanos e connosco abundam. Timor é conhecido pela sua identidade cultural e única, pela riqueza típica e expressão cultural passados de geração em geração que por sua vez marcam a vida de cada individuo e que a "este" cabe adoptar, explorar e desenvolver.

Abordando um pouco sobre a musica em Timor, 

Antigamente no tempo dos nossos pais e avos eram mais populares entre outros as músicas de Cinco Oriente, Arquiris Band e Abril Metan um famoso violinista e compositor com grande prestígio musical, dando vida ao típico género de música kore-metan. O ritmo musical por eles, adoptados continua a ser usado como referência pelos nossos músicos pois tem um significado nostálgico e melódico para os seus ouvintes mas demais ainda para os nossos "ferik & katuas" pois a sua forca transporta-os para o seu tempo de antigamente fazendo-os reviver o passado.

terça-feira, 17 de setembro de 2013

Filme "A Guerra da Beatriz"


Estreia Filme "A Guerra da Beatriz" 
ohin, loron 17 de Setembro 2013 
Cinemas Platinum Cineplex, Timor Plaza. 

Reserva Bilhetes: email: dilifilmworks@gmail.com / mobile:0067077641185
Fo Apoio, donativo (www.fairtradefilms.com.au) 

Pub. Dalia Kiakilir Agostinho
Oxford, 17 Setembro 2013
Artigo Relacionado "A Guerra da Beatriz"

sábado, 7 de setembro de 2013

WAWATA TOPU - As Sereias de Timor Leste

Um filme sobre quatro gerações de pescadoras lutando para sobreviver no vilarejo costeiro de Adara, na ilha de Ataúro, em Timor Leste, será lançado em breve - mas já é possível antecipar o que vem por aí na página no Facebook Wawata topu (Mergulhadores):

Seus cotidianos, suas práticas econômicas e suas preocupações vitais, bem como os discursos contraditórios e as barreiras sociais que enfrentam, são mostrados neste retrato etnográfico que torna visível a contribuição fundamental dessas mulheres para as economias domésticas e da comunidade de pescadores em geral. Sua dança debaixo d'água ocorre em um contexto de rápida mudança social, onde a generalização da educação formal, a consolidação progressiva dos valores morais ocidentais e a abertura em potencial promovida por meios de subsistência mais atraentes não ligados ao mar parecem estar forjando uma negociação social das estratégias econômicas domésticas iniciada pela geração anterior durante a década de 50.

Assista ao trailer de Wawata Topu, filme de David Palazón e Enrique Alonso:




A film by David Palazón & Enrique Alonso, with the special collaboration of Nelson Turquel and the assistance of Mario Gomes.

WAWATA TOPU - Mermaids of Timor-Leste [docu promo trailer]. A film by David Palazón & Enrique Alonso, with the special collaboration of Nelson Turquel and the assistance of Mario Gomes.

The film will be released soon,

Wawata topu (women divers) are four generations of fisherwomen striving to make a living in the coastal village of Adara, West Atauro, Timor-Leste. Their daily lives, their economic practices and their vital concerns, as well as the contradicting discourses and social barriers they face, are shown in this ethnographic portrait that makes visible their critical contribution to the household economies and the fishing community at large. Their underwater dancing takes place in a context of rapid social change, where the generalization of the formal education, the progressive consolidation of western moral values and the potential openness of more attractive livelihoods not linked to the sea, seem to be forging a social negotiation of the household economic strategies initiated by the oldest generation during the 50´s.

Support Wawata Topu Film on Facebook


Publicação em destaque

Dalia Kiakilir "My Self"

“ Ohin hau pinta aban ho perspektiva matak, ho larametin katak realidade bele mosu hanesan iha hau nia mehi! ”  Dalia ,    Was b...