.
Tell Me Why - Jauh di mata dekat di hati? Tebes ka lae ;) Official Video Out Now, by Kiakilir Dalia & A-Takur ©SilentVoice Pictures Productions 2019. �� Homemade video. Hope to keep you entertained �� Music in 3 languages, Bahasa indo, English & Tetun. Enjoy Lovers❤
TAMA LIU MAI BAINAKA SIRA, BEM VINDO E OBRIGADA PELA VISITA!

Ksolok

sexta-feira, 12 de abril de 2013

Estudantes iha Rai liur "HALERIK" la simu Bolsa de Estudo!

  • Estudante sira hein tulun husi governo...! 

Iha tinan kotuk fulan Agosto, hau hatun artigo ida kona ba situasaun difisil nebe'e estudantes sira hela iha rai liur hasoru. Artigo ne'e ho naran "Estudantes Timorenses residentes no Estrangeiro, sera que foram esquecidos?" traduz ba tetun "Estudantes Timor oan nebe'e hela iha Estranjeiro, sera que haluha tiha?"

Motivo nebe'e obriga hau hakerek sobre assunto ne'e ma'ak: 1) Expor sobre situasaun estudantes sira nia dificuldades economicas e financeiras. 2) Informa ba publiku, no liu liu apelo ba Governo nia sensilidade. 

To'o agora laiha parecer e nem rona notisias foun ida konaba estudante sira nia situasaun, a) Bolseiros ho Bolsa de Estudo pendente, no b) Candidatos ba Bolsa de Estudo ho atribuicao pedente. Ita rona mak lian halerik husi estudante sira nebe reklama sira nia direito husu tulun ba Governu. 

Governu halo diak tamba "hatudu" katak iha planu investimentu ba edukasaun no aposta ba jerasaun foun ne'e ba Nasaun nia futuro. Iha estudantes bolseiros lubuk ida mak Ministeriu Edukasaun (ME) haruka ba rai liur hodi estuda, hamatenek-an ho conhecimento hodi kontribui mais tarde ba Nasaun. Kompromisso ho fo-tulun ba sira, husi parte ida, suporta sira nia sobrevivencia hodi hala'o kna'ar estudante nian no ao mesmo tempo  fo motivasaun hodi aplica 100% ba estudo.  

Burokrasia certo, Diplomacia certo maibe parece ke Burokrasia karik sidauk certo lolo'os... tamba sa?

Realidade nebe jovens sira enfrenta dadauk ne'e kontraria ho promessa ou seja kompromisu no aval entre estudantes no ME. Bolsa de estudo nebe governo promete atu fo (ba bolseiros no sira nebe husu bolsa) sidauk simu no hetan resposta to agora (besik tama iha segundo semestre tinan ida ne nian, ano lectivo 2012/2013). Hanusa mak estudantes sira ne'e bele sustenta sira nia moris no aktividade akademika se laiha OSAN? 

Wainhira iha rai liur, sira mesak, laiha familia, e unika fonte de sobrevivencia mak osan ka Bolsa de Estudo. Consequencia husi dificuldades (financeira) obriga sira nebe laiha alternativa seluk tenki abandona estudos  no hanoin buka serviso (nebe la fasil iha ema nia rain) hodi sustenta moris (pao de cada dia) no istika uat hanoin oinsa mak bele continua fali eskola. Sira nebe'e sorte iha ma'ak hetan serviso, seluk, kuitadu, se la husu "esmola" hodi han netik "etu bikan ida", kala hein deit saida mak atu acontece iha loron aban.

Ita lee iha jornal balun (hanesan iha Jornal Independente) dehan katak, Governo exije universidades sira atu bele aplica no investe halo didiak ba kualidade de ensino ho argumento katak "la'os deit husu hari'i eskola diak maibe aplika hotu kualidade ba ensino" hodi bele hetan Taxa de Bom Aproveitamento Escolar iha area Edukasaun! Ne'e ideia no hanoin  diak tebes atu forma Timor nia ema sai matenek ho kualidade, maibe ita husu:

Atu Iha Sucesso no Qualidade ba Area Ensino no Aprendizajen precisa saida? 

Se estudantes sira laiha apoio financeiro hanusa ma'ak sira bele aplika a'an didiak hodi hetan sucesso eskolar?

Tuir informasaun, dadauk ne'e, estudantes sira balun iha Portugal, Brazil, Thailandia no fatin seluk tan, hasoru problema oioin, hanesan la selu "kost" ka renda uma nian, osan ba material escolar no sst., tamba deit bolsa atrasa ba bolseiro sira no ba estudante sira nebe mak hein hela resposta (ao que tudo indica com parecer positivo) sidauk hetan buat ida. Sira hotu agora hela iha  incerteza nia laran, tamba laiha forma atu bele sustenta sira nia moris agora enquanto mais hanoin ba aban nian. Iha evidensias katak estudante bolseiro sira la simu bolsa fulan tolu ona no deve besik 1000€ (Euros) hodi selu alojamento (kost) e ariska, iha kualker momentu  land lord (uma-nain) duni-sai  sira husi residensia nebe sira hela-ba. 

Problema sira ne'e hato’o tiha ona ba embaixada Timor Leste iha Rai refere no ba Ministerio de Edukasaun iha Timor Leste, maibe parece laiha resposta konklusiva ida, balun du'un ba Sistema Sentral Finansas nian ma'ak iha problema, isso apenas uma resposta diplomatika. Mas Problema oinsa, ita la hatene no husu?

Iha Portugal, konkretamente iha Coimbra, Estudantes sira hasoru tiha ona ho Ministro de Edukasaun Dr. Bendito Freitas iha Lisboa (28/11/2012) nebe'e dehan katak "Iha expektativas nebe'e diak "Entedimento entre ministru ho estudante hatudu interesse ho propozitu investimentu iha edukasaun no formação de quadros.  ...nakonu ho kompromissu, ...konaba estudante sira nia estudo, difikuldades no commitment." (Sani iha Forum Haksesuk). Maibe to'o agora, de facto, sidauk iha novidade ruma konaba tulun ka Bolsa de Estudo nebe dehan katak atu atribui iha fulan Fevereiru nia laran. 

Infelizmente, tuir  iformasaun, estudante sira iha Coimbra desiludido ho promesa no desesperado ho sira nia vida. Balun husik tiha ona eskola, balun ba para iha sem abrigos nia uma, e seluk namkari ba Inglaterra no Irlanda buka serviso. Enfim, era uma luz no fundo do tunel... 

Atu hatene liu-tan konaba susar ka difikudades estudantes no bolseiros sira iha rai-liuir hakerek-nain rekomenda sani (lee) mensagens balun mak haktuir iha okos ne'e, husi Rama Cristo, Barcelona Magno, Frelino C Soares no Alu Veva (Foti husi Facebook):

Rama Cristo"Hau atu hatoo deit hanoin ida, se karik bele, iha futuro, buka took meios ruma, oin sa, tecnicamente, estudantes sira nebee preenche criteria para bele hetan bolsa, la precisa hein kleur tinan ba tinan (hein fali diskusaun kona ba OGE). Nao me digas nacao ou Governo la iha "DANA TAKTIS" nebee bele advance uluk lai pergentagem hira ba estudantes sira nebee defenitivo preenche ona criteria hetan bolsa. Hau hanoin estudantes barak mak habusik hela sira nia estudos hanesan saida mak acontece mai hau. Tamba ita haree, saida mak acontece hanesan loloos estado haruka nia soldados sira ba halo funu, mas fo uluk kilta deit. Depois mak buka tuir bala (kartus). Se hetan kartus mak haruka tuir. Ida ne'e, bain hira bala to'o ba, soldados sira mate mohu tiha ona." 

Barcelona Magno: "Familia bolserios tur halo finge l rona tiha,no la liga tiha.seda mak sira nia oan sira enfrenta iha ema nia rai estrangero neba.ita hot-hotu hatene sira acesso bolsu estudo husi governo TL maibe oinsa ho familia sira nia oan nebee mak acesso ba bolsu estudo ne ate agora seidauk simu subsidio husi ita nia governo. 1 hanesan nee significa katak, bolseiros sira ba para buka matenek hodi servi ita nia rai ga ou halo moe ita nia nasaun.nebe husu ba familia bolseiros nian, tenqi foti medidas lalais.ita hein mak buat sira nee acontese derepenti, ita atu fo sala ba se los.i estranha liu mak rona dehan colega bolseiros 1 iha portugal mate tamba S3..???"

Frelino C Soares: "Timór-oan rihun lubun neébé dadauk neé hela iha estranjeiro infrenta situasaun ida susar tebes, Timór-oan hirak neé konstitui husi emár sira neébé iha dependensia direkta ba iha Governo hanesan Estudante neébé hetan Bolsa Estudo no Serviço Reprezentasaun Diplomátika Timor-Leste nian hanesan embaixada, Misaun Permanente, Consulado sira. 

Iha realidade hatudu katak atu tama ona ba fulan tolu (3) bolseiro sira neébé iha Portugal, Brazil, Thailandia sedauk hetan subsídio koná-bá alojamento ho moris nian. Timór-oan hirak neé agora dadauk iha cirkumstansia incerteza nia laran. Iha parte Bolseiro sira nian, haktuir informasaun dehan katak problema neé sira hato’o tiha ona ba iha sira nia Adido Educação iha Embaixada sira Timor-Leste nian maibe la iha resposta konkreto neébé maka sira hetan to’o ohin loron. Haktuir liafuan balun neébé Adido Educação balun neébé dehan ba Estudante sira katak ‘Karta sira hato’o tiha ona ba iha Ministério titular iha capital’. Iha fatin hanesan, situasaun neé mos infrenta husi Diplomáta sira lubun neébé haknaár-an iha Missão Diplomática Timor-Leste nian.

Balun haktuir katak Sistema Sentral Finansa nian maka iha problema, maibe problema ida oinsa? Hakses husi los ka lalos, maibe faktu hatudu katak Bolseiro no Diplomata sira neé la hetan duni sira nia subsídio, maibe ita la hatene koná-bá situasaun ida neé, hau hanoin tenki iha responsabilidade husi Governo atu esplika. Tamba se situasaun neé maka nafatin ignora husi Governo Timór-oan hirak neé bele psikolojikamente prejudikado wainhira halo sira nia knaár no bele mos afeta no hamihis ba iha imagem externa Estado nian em jerál."

Alu Veva: "Iha cituasaun hanesan nee governo la preocupa......tamba nee povo kiik nian...... nem sr halo declarasaun ida ba ME ga, MF atu hsu los tamba sa mk haruka osan ba bolseiro sr tarde...??? mas osan mina nian tarde took ba deputado sr... no ba ministro sr took ...... nee sr preocupa los ...... ameasa dhn la ba serviço mk la iha ga....halo oi2n dt.... realidade ita hare bolseiro sr tane liman hanesan nee....balun debe hela ema nia alojamento too th ona 1000 euro resin, balun osan la iha ba alimentasaun, balun la iha osan atu halo fotocopia ba matéria sr maibe governo nem iha interrrese ba ida nee....... MF la halo halo tranferencia tan dt tuir formasaun....... seandainya osan mina nian tarde took ba MF..... hw sente formsaun sei tunda..... maibe halo dt tranferencia osan iha loron ida dt ba Bolseiro sr nebe kiak iha ema nia rain nee ...... MF la ble fli nee mk .....hw hare ministerio finanças iha hanoin nebe logicá oituan nee iha galae.... ita la ble htne.......?????"

Em conclusao, de facto, mensagem sira iha leten ne'e hatudu katak problema refere existe i la'os novidade ida ba ita nia Governu em tutela Ministeriu Edukasaun no Embaixada "obviamente" sira rasik mos hatene.

Situasaun hirak ne'e preokupante tebes tanto ba estudante nomos ba familia sira, se laiha medidas urgentes atu tulun sira, la hatene oinsa lo'os sira nia futuro. Agora hela oinsa buka solusaun no  fo apoio moral ba estudante sira hodi bele tahan-an iha psychological pressure tamba deit problema sira ne'e. 

Ikus, hau sublinha hikas Rama Cristo nia lia-fuan hanesan lia-menon ida ba ita nia Governo katak ba estudantes sira nebee mak preenche ona criterios para bele hetan Bolsa de Estudo, nusa la atribui ona, hein tan saida?

Hau nia solidariedade no desejo boa sorte!

Dalia Kiakilir Agostinho
in, Estudantes iha Rai liur "HALERIK" la simu Bolsa de Estudo!
11 de Abril de 2013

Referencias:

Saya Tidak Menerima Beasiswa Dari Kabinet Pak Xanana

Tadi ada seorang teman yg mengirim SMS dan menanyakan; "Apakah benar saya menerima beasiswa dari Pemerintah saat ini yg dipimpin Perdana Menteri Jose Alexandre Xanana Gusmao?"

Temanku mengirim SMS tsb utk melakukan konfirmasi karena temanku mendengar informasi dari sumber tertentu di Dili bahwa Kabinet Governo V di bawah Pimpinan Pak Xanana, memberi beasiswa kepada saya. 

Untuk itu melalui catatan pendek saya harus luruskan bahwa saya sama sekali tidak menerima beasiswa dari Kabinet Pimpinan Perdana Menteri Xanana Gusmao. 

Saya pernah mengajukan "proposal" yg ditujukan langsung kepada Perdana Menteri Xanana Gusmao pada tahun 2012. Tepatnya proposal saya, tertanggal 12 Agustus 2012. 

Kemudian PM Xanana Gusmao memberikan "disposisi" yg ditujukan langsung kepada Menteri Pendidikan Timor Leste. Disposisi tsb ditulis tangan dan ditanda-tangani langsung olek PM Xanana Gusmao, pada tgl 24 Agustus 2012. 

Lalu pada tgl 27 Agustus 2012, Gabinete PM Xanana Gusmao, mengirimkan surat kepada Kementerian Pendidikan Timor Leste. Tapi sama sekali tidak ada tanggapan atau tindak lanjut dari Kementerian Pendidikan Timor Leste. 

Saya sempat bertemu langsung Menteri Pendidikan Timor Leste, di Kantornya, di Dili, pada 6 Desember 2012. Tapi Menteri Pendidikan Timor Leste hanya mengatakan bahwa dana yg sumbernya dari; "FDCH" (Fundus Desenvolvimento Capital Humano), tdk diberikan utk mahasiswa yg kuliah di Indonesia. Dana itu hnya diberikan utk mahasiswa yg kuliah di negara lain, yg bukan Indonesia. Dan semenjak itu saya telah melupakan "disposisi" Perdana Menteri Xanana Gusmao tertgl 24/8/2012.

Semoga klarifikasi ini dapat dijadikan sebagai sumber informasi yg kebenarannya bisa dipertanggung-jawabkan. Saya merasa harus memberikan klarifikasi ini agar tidak boleh ada fihak-fihak yg tidak bertanggung-jawab menggunakan "nama dan kepentingan saya" utk kepentingan-kepentingan pribadi. 

Silahkan dilakukan cross-check ke Kementerian Pendidikan atau Kantor Kabinet V Governo, apakah di sana nama saya tercantum sbg mahasiswa penerima beasiswa dari Pemerintah TL? 

Yg saya pertanyakan adalah; "Mengapa disposisi seorang Perdana Menteri selevel Jose Alexandre Kay Rala Xanana Gusmao tidak memiliki kekuatan mengikat?" Padahal "disposisi" tsb ditanda- tangani pada 24 Agustus 2012 (sudah hampir satu tahun). 

Karena tidak ada beasiswa dari Pemerintah Timor Leste, maka dengan sangat terpaksa, saya memutuskan untuk meninggalkan studi saya yg telah sempat saya jalani Fisiologi & Kedokteran Olaraga Program Pascasarjana Universitas Udayana. 

Pada tgl 22 Februari 2013, Prof. Dr. dr. J. Alex Pangkahila, MSc. Sp. And, dalam kapasitasnya sbg Kaprodi (Kepala Program Studi) Fisiologi & Kedokteran Olahraga Universitas Udayana menelfon saya dan menanyakan; "Mengapa saya tidak mendaftar ulang pada semester ini?" 

Saat itu saya hny secara singkat mengatakan; ada masalah yg sulit saya jelaskan sehingga saya tidak bisa mendaftar ulang. Tapi saat itu saya tdk menyampaikan kepada Prof. Alex bhw saya tdk bisa mendaftar ulang krna masalah financial. Prof. Alex adalah kakak kandung Prof. Wimpie Pangkahila (salah satu Ahli Sexologi Indonesia/saat ini menjabat sebagai Ketua Ikatan Ahli Sexologi Indonesia).
Keduanya sama-sama Guru Besar di Unud.

Saya ikhlas menerima semuanya. Semoga kalrifikasi ini ada manfaatnya. TUHAN YESUS memberkati kita semua.


20 Maret 2013

 Note : "Hau atu hatoo deit haonoin ida, se karik bele, iha futuro, buka took meios ruma, oin sa, tecnicamente, estudantes sira nebee preenche criteria para bele hetan bolsa, la precisa hein kleur tinan ba tinan (hein fali diskusaun kona ba OGE). 

Nao me digas nacao ou Governo la iha "DANA TAKTIS" nebee bele advance uluk lai pergentagem hira ba estudantes sira nebee defenitivo preenche ona criteria hetan bolsa. 

Hau hanoin estudantes barak mak habusik hela sira nia estudos hansan saida mak acontece mai hau. Tamba ita haree, saida mak acontece hanesan loloos estado haruka nia soldados sira ba halo funu, mas fo uluk kilta deit. Depois mak buka tuir bala (kartus). Se hetan kartus mak haruka tuir. Ida ne'e, bain hira bala to'o ba, soldados sira mate mohu tiha ona." (Rama Cristo)

terça-feira, 2 de abril de 2013

Xanana, Leao ho Leu (Bote)

* By Ilidio Ximenes da Costa

Iha tempo resistensia too agora dau-daun ne’e, naran Xanana sei boot iha rai laran no rai liur. Naran boot tamba ukun nain/lider ba resistensia kontra invasaun Indonesia, naran boot tamba halibur ema e partidu e organisasaun houtu iha CNRT iha tempo resistensia, naran boot tamba sai hanesan presidente da repulika Timor-Leste, naran boot tamba sai hikas fila fali presidente ba partidu CNRT no naran boot tamba primeiro ministro actual ba periode ne’e. Buat sira houto tamba hahu husi prinsipio no istoria ida. Prinsipio mak libertasaun patria no libertasaun povo nebe koalia ou konta husi ibun ba ibun ho hakerek hela iha suratahan e livro husi autor resistensia sira nebe sei esiste hodi sai historia ba gerasaun foun. Wainhira autor resistensia sira la iha ona, geresaun foun mos sei la hatene nia istoria resistansia nebe mos sei bele afeta ba nasionalismo no patriotismo gerasaun foun. Istoria e istoria no istoria tenki transmite ba ema seluk no istoria tenki haktuir lolos.

Maski, ema barak dehan tempo seidauk to’o, tempo seidauk iha atu hakerek, maibe tempo sempre ba oin nafatin, tempo lao nafatin, atu diak liu ita bele hahu ho buat kiik nebe laos hodi hakerek deit, maibe hatudu e hadia fatin sira iha resistensia mak iha ba gerasun foun e nune sira bele iha kuinesemento oiton hodi bele buka rasik hodi hatene oitoan. Iha ne’e hakerek nain focus liu ba fatin historiku no author istoria resistensia hodi bele desenvolve ba area turismo nian.

Uluk liu, hakerek nain rona husi ema konta katak base resistensia hahu moris fali iha Mehara, los e lae? horas ne’e sai perguntas boot ida nebe persisa resposta ou esplikasaun klara husi autor sira hahu hato’o ba gerasaun foun. Nune mos, harekek nain rona istoria ida katak Xanana tuur tama iha “Leu” (Fataluku lian) ou Bote (Tetun) laran no iha leten taka ho fahi nia ai han. Hakerek nain interesado ho istoria ne’e atu hetan autor no hatene. Husi plano ba plano no visita ba visita iha rai ne’e la hetan. Ikus mai, iha viagen ida iha loron 17 fulan Junho 2008, hakerek nain hakat liu ba tan iha rai Mehara hodi buka hatene no hetan duni ema nebe tutur Xanana iha “Leu” / Bote laran.

Ema ne’e mak Ricardo da Conceicao ho naran kodiku resistensia mak “LEAO”, horas ne’e nia ho idade 75 anos, nia katuas ona. Nia ema resistensia iha rede cladestina hanesan estafeta. Atu hetan autor ne’e lori tempo naruk; husu husi uma ba uma, husu ba ema katuas/fereik sira no joven sira. Resposta nebe hetan mak barak liu mak katuas e ferik sira hatene no joven sira barak la hatene. Ne’e hatudu katak istoria resistensia seidauk hatoo ou hanorin mos iha eskola karik.

Hahu husi ne’e, ami dada lia husi tuku 1 loraik too tuku 5 lokraik. Tio Leao hahu kontak istoria;

“Hau hetan orden husi membro resistensia ida (la fo hatene naran) atu hakliki maun bot Xanana husi fatin Cewai iha Com lori too ba iha Mehara”. Tuir dalan iha fatin Serelau, militar sira husu nia, ba nebe no lori saida? Tio Leao hatan dehan, ”hau lori fahi nia hahan, no atu ba iha Mehara”, nia kontinua lao too ba iha fatin maski “Leu” ne’e todan tebes. Xanana hela ho nia durante semana ida, haktuir Tio Leao. Tio Leao haktuir tenik katak "maun boot Xanana ain kanek boot, nebe labele lao". Oinsa halo tratamento ba maun boot Xanana nia ain? Tio Leao dehan, “hau ba simu aimoruk iha PUSKESMAS/clinika hafoin fo aimoruk kapsul ba nia. Depois de Ain diak oitoan hau entrega fali maun boot Xanana ba senhor Orlando Jose Maria ho naran kodeku Mau Welis (matebian ona) nebe mate iha 1985”. Leu ne’e sei iha ka? Tio Leao dehan "la iha ona". Karik sei iha rohan oan ruma husi Leu ne’e e nakles mos la iha buat ida? “Lae oan, at no soe tiha ona iha uluk kedas”. Ita lakon tan sasan autentik ida.

Durante muda sai tiha husi uma, Xanana sira ba subar fali fatuk kuak naran Lu Curu (Gua Tupai ou laku fatin), husi fatin ne’e mak maun boot Xanana hasoru malu ho Mau Weles, Julio Ferreira ho kodiku Holinacha, Quinalaka no Raja Miguel (matebian ona), Dom Martinho da Costa (matebian ona), Padre Luis (matebian ona) no Padre Afonso Nacher (matebian ona). Sira nia hasoru malu hodi koalia no halo plano no estragia ba resistensia ba libertasaun patria/ukun an. Tebes ka? Persisa resposta husi autores resistensia sira nebe sei moris ba istoria ne’e.

“Lu Curu” fatin ida mak historiku no fatin ida mak bele atrai turista antes halo sira nia viagen ba Tutuala e Jaco, wainhira desenvolve diak fatin ne’e. Isemplo ida mak iha Indonesia “Gua Selarong” subar fatin Diponegoro” nebe sai fatin turista no fatin ba estudantes sira hodi haree no hatene sira nia istoria.

Oinsa atu desenvolve fatin ne’e? Tuir hakerek nain nia hanoin; halo konsulta ho autor no autoridade local sira no komunidade, hafoin halo monumento no hatuur fila fali “LEU” ou BOTE imitasi ida no mos rai dokumentus hanesan fotografia, e halo pinturas ou estatua balu no seluk tan atu bele representa ou relembra fila resistencia iha pasado ba gerasaun foun. Depois ida ne’e, fo ba veteranus, juventude no suco hodi tau matan no halo retribuisaun/kontribuisaun kiik ba visitors sira wainhira sira hakarak tama ba iha “LU CURU” laran.

Benefisio saida mak sei hetan husi LU CURU? Ida, gerasaun foin hatene e rona ho hare fatin istoria resistensia liu husi autor resistensia nebe sei moris, la os trasmiti ou hakerek fali husi ema seluk enkuanto sira sei moris (hanesan Tio Leao, maun boot Xanana); rua, fo rendimento kiik ba empresario ou faan nain kiik sira hanesan: kios, loja, losmen, restaurante, ema nebe faan tais, uma adat e souvenir, ojek, duru basa ou (guide); tolu, hamenus desenprego, bele hamosu kreatividades ba komunidade hodi haburas fila fali valores-valores kulturais sira seluk hanesan: tebe-tebe, dahur, no seluk tan nebe bele atrai ema rai liur no rai laran kona ba promosaun kultura; hat, hametin relasaun fraternidade entre joven husi rai (suku, distrito) ida ba rai (suku, distrito) seluk.

Wainhira hanoin ba buat boot deit nebe ema boot e riku deit mak hetan beneficio hanesan mos fo bosu e hariku ema boot no hamate ou hasusar ba ema kiik sira. Iha matenek nain balu iha perspetiva ida katak ita halo buat ida atu ema liur atu mai haree no ita tenki kria ou hadia infrastruktura uluk. Ba hakerek nain hanoin ida ne’e hanoin e ideia ida mak boot liu ou ambisiosu liu tamba fo importansia liu ba ema rai liur no hatuur ema iha rai laran ba iha segundu prioridades no preokupado liu ho sasan infrstruktura e fisik. Hahu husi kiik hodi mosu kompetisaun nebe diak iha kumunidade nia laran do que fo buat houtu-houtu ou kria buat houtu-houtu hodi hamosu deit dependensia.

Tuir hakerek nain nia hanoin, diak liu ita hahu ho plano e hanoin kiik hanesan hau identifika fatin (historiku, culturais) no hakerek, rehabilita ou desenvolve no halo promosaun dau-daun hodi hatoo hikas ona ba gerasaun e komunidade tomak iha rai laran atu sira hatene uluk liu husi programa ida mak hanesan studi visit (lori estudante ba haree, rona no hakerek) ba estudantes sira hahu husi Pre Primaria too ba iha universidade no komplementa ho programa sira seluk.

Hakerek ida halao hamutuk ho maluk Octavio Ximenes Lopes hanesan duru basa (Fataluku Lian), no Brigida Soares hanesan editor. Ami rekuinese katak hakerek ida sei dauk perfeito no sei buka tan atu hetan informasaun klean liu husi ema barak no liu-liu husi autores resistensia sira, importante mak hahu halo promosaun hodi bele hanoin saida mak bele halo iha oin mai atu rai ida ne’e furak, morin no ema hela iha harmonia nia laran.


* Militante RENETIL

segunda-feira, 1 de abril de 2013

Apelo Solidário ….

“Eu me chamo Natalino de Jesus Dias.
Nasci em Lesso, a 8 de dezembro 1989.
 E moro em Dili Comoro Delta 4”.
O meu nome é Maria Pia Barroso, “Fui um destes dias surpreendida com um pedido de “amizade”, no facebook, de um jovem timorense, que a pretexto de aprender e melhorar o seu português, tem partilhado comigo algumas peripécias da sua vida quotidiana, os seus estudos, atividades sociais e interesses. Estuda no Intituto de Ciências Religiosas (ICR) São Thomás de Aquino, em Dili. 

Empenhado e comprometido com o seu país, é um jovem que anseia conhecer o mundo e dar a conhecer a sua cultura e a sua língua. Ele pertence a um Grupo da Juventude, ligado a uma organização religiosa timorense denominada “Congregação  Mater Misericordia (CMM) em Dili. Tem a sua origem na Congregação dos Fráteres de Nossa Senhora Mãe de Misericórdia, fundada na Holanda, por Dom Joannes Zwysen (1794-1877). 

Além de uma motivação evangélica dedica-se, ainda, a ensinar a língua “Tétum” às crianças de Dili. Desde a independência (2002), as línguas oficiais são o Português e o Tétum, que é a língua veicular dos timorenses e encontra-se em fase de estudo e de criação dos instrumentos necessários à sua normalização e fixação (por exemplo, a publicação de dicionários). Atualmente, para comunicar com a maioria da população timorense, o conhecimento de Tétum é indispensável. 

Este ano, a Congregação CMM, na Holanda, convidou um grupo de jovens timorenses, da CMM de Dili, a participar no Festival da Juventude da Jornada Mundial, em Belo Horizonte, no Brasil, em Julho de 2013. Esta é uma oportunidade única de estes jovens mostrarem o seu valor e identidade cultural, através do intercâmbio com outros jovens de todo o mundo, no sentido de promover o diálogo entre fé e cultura. 
O apelo que ele me dirigiu, como amiga, faço-o aqui pela “palavra escrita” ! Ele precisa de alguma ajuda financeira! 

Já reuniram, com muito esforço algum dinheiro, mas falta-lhes 300 dólares (americanos) para que o possível aconteça! O prazo de inscrição termina este mês de Abril.

Este é o seu e o meu apelo à solidariedade dos portugueses, que lhes é grata! Gostaria muito de o poder ajudar! E é uma singela homenagem que faço a Timor e aos timorenses ….um país com uma liberdade conquistada com sofrimento….coragem…..e solidariedade!”
 (Maria Pia Barroso- mariapiamendes@gmail.com )

“E eu, sou Natalino Dias, um timorense, com orgulho na minha jovem nação e na cultura do meu povo, que quero preservar e mostrar ao MUNDO! Bem Hajam!”

Podem-me contactar através do e-mail e telefone que vos deixo, com a esperança no poder das redes sociais para partilhar a solidariedade, amizade e felicidade.

(diasmacano@yahoo.com +670 77348059 - Natalino)

Publicação em destaque

Dalia Kiakilir "My Self"

“ Ohin hau pinta aban ho perspektiva matak, ho larametin katak realidade bele mosu hanesan iha hau nia mehi! ”  Dalia ,    Was b...